Tierpark Berlin en Zoo Berlin.

Een bezoek aan Berlijn zonder de twee dierentuinen te bezoeken is voor mijn natuurlijk ondenkbaar. Zeker omdat het om twee bijzondere parken gaat, de oudste en de grootste en beide hebben zo hun eigen bijzondere collectie hebben. Op 17 Maart 2026 bezoek ik aals eerste Tierpark Berlin Friedrichsfelde.

Het bestaan van twee vooraanstaande dierentuinen in één stad is een fascinerend overblijfsel van de Koude Oorlog. De Zoologischer Garten ligt in het voormalige West-Berlijn en is de oudste dierentuin van Duitsland, geopend in 1844. Na de splitsing van de stad wilde de DDR in het oosten een eigen tegenhanger van wereldklasse creëren. Zo ontstond in 1955 de weidse Tierpark Berlin in het stadsdeel Friedrichsfelde.

Beide parken ontwikkelden decennialang hun eigen karakter en collecties. Hoewel de stad allang weer één is, zijn beide locaties behouden gebleven, waardoor Berlijn tegenwoordig een unieke rijkdom aan biodiversiteit en historie biedt.

Het Tierpark Berlin werd in 1955 opgericht als het socialistische antwoord op de Zoologischer Garten, die na de deling van Berlijn in de westerse sector was komen te liggen. De DDR wilde een eigen, prestigieus dierenpark en vond daarvoor de perfecte locatie op het uitgestrekte terrein rondom het historische Schloss Friedrichsfelde. Onder leiding van de eerste directeur, Heinrich Dathe, groeide het park uit tot een geliefd instituut in Oost-Berlijn.

In tegenstelling tot de meer traditionele opzet van de oude dierentuin in het westen, werd het Tierpark ontworpen als een ruim opgezet landschapspark. Met zijn 160 hectare is het tot op de dag van vandaag het grootste landschapsdierenpark van Europa. Na de Duitse hereniging in 1990 stonden de parken voor de uitdaging om samen te werken in plaats van te concurreren. Tegenwoordig vallen ze onder hetzelfde bestuur, waarbij het Tierpark zijn unieke karakter van rust, ruimte en monumentale verblijven heeft weten te behouden.

Wat direct opvalt bij een wandeling door het Tierpark is de enorme schaal en de parkachtige sfeer. Terwijl veel stedelijke dierentuinen compact zijn opgebouwd, biedt deze locatie brede lanen en uitgestrekte weides die bijna aanvoelen als een natuurreservaat. Een bijzonder hoogtepunt is het imposante Alfred-Brehm-Haus, een onlangs gerenoveerd tropenhuis waar je tussen de tijgers en zeldzame vogelsoorten door de dichte jungle loopt. De dichte jugle was i.v.m. de vogelgriep helaas gersloten.

Ook voor de liefhebbers van grote grazers is het park een paradijs. Er zijn indrukwekkende groepen olifanten en giraffen te bewonderen, vaak in verblijven die naadloos opgaan in de omgeving. Omdat het terrein zo groot is, rijdt er een gratis elektrisch treintje dat bezoekers naar de uithoeken van het park brengt. De combinatie van moderne verblijven, zoals de nieuwe Himalaya-wereld met zijn rode panda’s en sneeuwluipaarden, en de historische architectuur rondom het slot, maakt een bezoek hier tot een ontspannen ontdekkingsreis door de dierenwereld.

Een hoogte punt en één van de redenen om waarom ik dit park wilde bezoeken was de Harpy Arend. Deze vogel staat al lang op mijn lijstje van vogels die ik nog wil zien en is misschien na de Schoenbekooievaar mijn favoriete vogel. Een aantal jaar geleden al een bezoek aan Vogelpark Walsrode maak daar had ik hem niet gezien. Vooraf via e-mail geinformeerd waar de Harpy Arend in het park te vinden zodat ik de looproute daarop kom aanpassen. Aangekomen bij het buitenverblijf was deze leeg. Even doorgelopen en het binnenverblijf trakteerde mij op zicht op deze bijzondere vogel. Helaas waren de omstandigheden dermate slecht dat er geen behoorlijke foto te maken was. Het raam was enorm vies en het tegenlicht door een ander raam maakte dat er niet meer dan een triest silhouet te zien en te fotograferen. Even doorgelopen naar het verblijf van de sneeuwgeit en weer terug naar de Harpy Arend. Hij was nu naar een andere paal gevlogen en zat perfect voor het volgende raam. Na wat kunstgrepen om de spiegeling van het glas tegen te gaan de camera flink laten werken. Omdat de arend het ongemakkelijk vond dat ik zo voor dat raam stond beweegde hij goed met als hoogtepunt een blik in de camera met z'n pluimen omhoog. Dit was oprecht een geluksmoment voor mij de reis naar Berlijn was door deze foto voor mij al geslaagd.

De Himalaya-wereld is een van de meest spectaculaire recente toevoegingen aan het Tierpark en voert je mee naar de ijle hoogtes van Centraal-Azië. Wat dit gebied zo bijzonder maakt, is de manier waarop het landschap is vormgegeven; de steile, rotsachtige paden en de strategisch geplaatste vegetatie geven je echt het gevoel dat je een bergexpeditie maakt.

Het absolute hoogtepunt van dit themagebied zijn de sneeuwluipaarden, die in hun uitgestrekte rotsverblijven perfect gecamoufleerd zijn. Naast deze 'geesten van de bergen' vind je hier ook de charmante rode panda's en de indrukwekkende takins. Het ontwerp is gericht op een natuurlijke beleving, waarbij de dieren veel ruimte hebben om te klimmen en te klauteren. Voor de bezoeker biedt het bovendien een prachtig panoramisch uitzicht over andere delen van het park, wat de hoogtemeters van de wandeling meer dan waard maakt.

Het Alfred-Brehm-Haus is zonder twijfel het architectonische en biologische hart van Tierpark Berlin. Toen het in 1963 werd geopend, was het een wereldwijde sensatie: met een oppervlakte van ruim 5.000 vierkante meter was het op dat moment het grootste dierenverblijf ter wereld. Het gebouw werd vernoemd naar de beroemde Duitse zoöloog Alfred Brehm, bekend van het standaardwerk Brehms Tierleben.

In de tijd van de DDR stond het gebouw vooral bekend als het ‘rauwdierspaleis’. Het was uniek omdat het als eerste grote roofkatten zoals leeuwen en tijgers huisvestte in binnenverblijven zonder tralies; in plaats daarvan werden diepe grachten gebruikt. In 2020 is het gebouw na een jarenlange renovatie heropend als een modern regenwoudhuis. De focus is verschoven van pure tentoonstelling naar een educatieve beleving waarbij de natuurlijke habitat van Zuidoost-Azië centraal staat.

Tegenwoordig stap je in het Alfred-Brehm-Haus letterlijk de jungle in. De centrale hal is een weelderig begroeide tropenwereld waar vogels vrij rondvliegen en vliegende honden (grote vleermuizen) boven je hoofd hangen. De collectie dieren is nu specifiek gericht op de biodiversiteit van de eilanden in Zuidoost-Azië: zoals o.a. de Sumatraanse tijgers, Malaienbären, deze kleinste berensoort ter wereld klimt behendig door hun verblijf, Javaanse luipaarden, Boomkangoeroes en Krokodillen. Ook slangen, vogels en nog nooit in een andere dierentuin tegengekomen koloniën mieren.

Het gebouw combineert tegenwoordig de historische DDR-architectuur van Heinz Graffunder met de modernste eisen voor dierenwelzijn, waardoor het een sfeervolle plek is waar je uren kunt dwalen tussen de exotische planten en zeldzame diersoorten. Helaas was de centrale tropenwereld net als een aantal andere verblijven vanwegen de vogelgriep gesloten.

Aan alles komt een eind en zo ook aan het bezoek aan Tierpark Berlin Friedrichsfelde. Ondanks de grote van het park heb ik in een rustig tempo toch alles kunnen zien wat ik wilde zien. Door de ruime en parkachtige opzet heeft het park indruk op me gemaakt. Ook omdat het zo vroeg in het seizoen nog zeer rustig was heb ik genoten van dit bezoek en bij een volgend bezoek aan Berlijn komt het zeker weer op de agenda te staan.

Zoo Berlin staat als dierentuin hoog aangeschreven dus erg uitgekeken naar dit bezoek. 19 maart 2026 zoals bij elk dierenpark bezoek voor de openingstijd aanwezig en de hele dag uitgetrokken voor dit bezoek.

De Zoologischer Garten Berlin is niet alleen de meest bekende dierentuin van Duitsland, maar ook de oudste. De geschiedenis voert ons terug naar 1844, toen het park zijn deuren opende in het hart van wat toen nog het koninklijke jachtgebied de Tiergarten was. De oprichting was een initiatief van vooraanstaande wetenschappers, waaronder Alexander von Humboldt, en werd mogelijk gemaakt door koning Friedrich Wilhelm IV van Pruisen, die een deel van zijn persoonlijke menagerie schonk.

In de 19e en vroege 20e eeuw ontwikkelde de Zoo zich tot een plek van prestige en pracht. Er werden weelderige verblijven gebouwd in exotische stijlen die de herkomst van de bewoners weerspiegelden, zoals het iconische Antilopenhaus met zijn oosterse koepels en de wereldberoemde Elefantentor (Olifantenpoort), die nog steeds als hoofdingang dient.

De zwartste bladzijde uit de geschiedenis volgde tijdens de Tweede Wereldoorlog. Door hevige bombardementen werd de dierentuin vrijwel volledig verwoest. Van de ruim 3.700 dieren die er voor de oorlog leefden, overleefden er slechts 91, waaronder de beroemde nijlpaardstier Knautschke.

Na 1945 werd de Zoo met ongelooflijke snelheid en toewijding herbouwd onder leiding van de eerste vrouwelijke directeur in Duitsland, Katharina Heinroth. Tijdens de Koude Oorlog werd de dierentuin het uithangbord van het welvarende West-Berlijn. Vandaag de dag combineert de Zoo die historische charme met moderne, wetenschappelijk onderbouwde verblijven, waardoor het een van de meest soortenrijke dierentuinen ter wereld is.

Na binnenkomst bij ingang löwentor (aan de kant van het Station) staan 3 beelden van mijn favoriete vogel, de Schoenbekooievaar. Jammer dat ze niet echt zijn maar het herinnert mij wel aan m'n eerste ontmoeting met deze bijzondere vogel. In het safaripark van San Diego Zoo in 2011 (ik was toen nog niet zo bezig met het bezoeken van dierentuinen) liep in langs een beeld van een grote vogel. Doodstil stond daar een grijs beeld op een eilandje. Iets later liep ik er weer langs en tot mijn verbazing was het beeld omgedraaid. Pas toen had ik door dat het hier om een geweldige indrukwekkende vogel ging en mede speciaal voor de schoenbekooievaar Pairi Daiza in België bezocht en later ook Vogelpark Walsrode. Zo in mijn liefde voor het bezoeken van dierenparken ontstaan.

Als eerste naar de Rhino Pagoda gelopen en de Indische Neushoorn bleek in het buiten gedeelte al aardig actief op dit vroege uur. Binnen was het overigens een saaie boel. er werd nog schoongemaakt waardoor er deuren open stonden waar ik niets vermoedend door heen liep maar er snel achter kwam dat dit waarschijnlijk geen doorgang was dus maar weer terug gelopen. Op naar de roofvogels in Eagle Canyon. Twee Lammergieren lieten zich geduldig fotograferen. Iets verder was de doorgang naar o.a. de Sneeuwuilen i.v.m. de vogelgriep afgesloten. Door twee hekken door is het me toch gelukt er een foto van te maken. Op de Vale gieren na waren er verder geen roofvogels te bekennen wat uiteraard een tegenvaller was.

De volgende tegenvaller was Hippo Bay. Afgesloten en schoonmakers druk aan het werk maar geen nijlpaarden.

Langs de Koeien en Geiten naar de World of Birds. Het eerste verblijf is leeg, jammer want het is stralend weer dus voor de vogels geen reden om binnen te blijven. Volgende verblijf, ook leeg. Ik kan er een lang verhaal van maken maar alles was leeg. Vogelgriep xal ik maar zeggen. Aan de achterkand kom ik bij een ingang voor de World of Birds en ik moet heel eerlijk zijn dit maakte alle lege hokken meer dan goed. Afrikaanse wielewaal, Amethistspreeuw, Balispreeuw, Bichenows astrild, Bijeneter, Bisschopstangare, Bruinkopboomklever, Diamantastrild, Germains pauwfazant, Geschilderde astrild, Gouldamadine, Grasparkiet, Groene ara en Hyacinthara zijn maar een paar vogels die ik hier gefotografeerd heb. Ga naar dieren in Zoo Berlijn. voor een compleet overzicht. Dat de wandel doorgang i.v.m. de Vogelgriep gesloten was maakte de World of Birds niet minder indrukwekkend. Oprecht een hoogtepunt.

De World of Birds in Zoo Berlin is een van de meest uitgebreide en modernste vogelverblijven in Europa. Voor de vogelliefhebber is dit een absolute must-see, omdat het een ongelooflijke diversiteit aan vliegende bewoners uit alle windstreken bij elkaar brengt onder één dak. Het gebouw is zo ontworpen dat je als bezoeker door verschillende klimaatzones wandelt, van de vochtige tropen tot de drogere savanne-achtige gebieden.

Hieronder nog even wat ik door de vogelgriep gemist hebt.
Wat de World of Birds echt bijzonder maakt, zijn de enorme, prachtig beplante walk-through volières. Hier loop je letterlijk tussen de vogels door, zonder dat er gaas of glas tussen jou en de dieren zit. Je kunt hier zeldzame soorten van heel dichtbij bewonderen, zoals de kleurrijke kroonduiven, de elegante zonnerallen en talloze felgekleurde zangvogels die door het bladerdak schieten. De sfeer in deze ruimtes is uniek; de geluiden van de verschillende roepen en het klappen van de vleugels creëren een natuurgetrouwe beleving.

Naast de grote vrije-vluchthallen zijn er gespecialiseerde verblijven voor bijzondere soorten. Denk hierbij aan de indrukwekkende neushoornvogels met hun enorme snavels en de zeldzame kagoes uit Nieuw-Caledonië. De educatieve focus van het gebouw laat ook zien hoe belangrijk de rol van Zoo Berlin is bij internationale fokprogramma’s voor bedreigde vogelsoorten. Of je nu een kenner bent of gewoon geniet van de kleurenpracht, de World of Birds biedt een rustmoment vol verwondering midden in de drukke stad.

Omdat de World of Birds ondanks de afgesloten delen het hoogtepunt van het bezoek aan Zoologischer Garten Berlin was nog twee vogel uit dit verblijf.

Na het verlaten van de World of Birds volgt weer een spectaculaire wandeling langs lege hokken, verblijven die schoongemaakt worden in afwachting voor het komende seizoen dat helaas dus al begonnen was en verblijven die afgesloten waren omdat er verbouwd werd. Omdat Berlijn natuurlijk vol staat met herinneringen aan de tweede wereldoorlog overvalt mij de gedachten dat al die verbouwingen, schoonmaak en lege hokken misschien een eerbetoon aan het herstel van de dierentuin in 1945 moet zijn. Zo waren de hokken van de Pheasantry leeg, Het IJsberen verblijf werd verbouwd, Giraffen gesloten wegen verbouwing, in het midden van het park allemaal hekken die het zicht ontnemen naar wat je er gemist zou zijn. Overal werd hard gewerkt aan het opnieuw beplanten van perkjes met bijbehoren werk verkeer. Kortom wat een hoogtepunt had moeten zijn werd een dieptepunt en grote teleurstelling. Rond 12:00 uur heb ik het park verlaten en niet meer de moeite genomen om nog meer teleurgesteld te worden.

Als afsluiting nog wat foto's van dieren die wel te zien waren. Voor een compleet overzicht van de dieren die ik gezien en gefotografeerd heb verwijs ik graag naar dieren in Zoo Berlijn.