Mein Gott, hilf mir, diese tödliche Liebe te überleben

Wandeling door Friedrichshain Berlijn.


Van de Warchachauer Strasse via East Side Gallery over de Oberbaumbrücke.

18 Maart 2026
Monumentaal trappenhuis station Warschauer Straße zonder gebruiks functie
Monumentaal trappenhuis station Warschauer Straße zonder gebruiks functie.

De ochtend begon met een korte wandeling van het Park Inn Hotel naar station Alexanderplatz, waar ik de S-Bahn nam voor een ritje naar station Warschauer Straße. Bij het verlaten van het station valt direct een opvallend, leegstaand gebouw met een trappenhuis op. Het pand verkeert in een staat van verval die bijna artistiek aandoet; het is er eigenlijk te mooi om af te breken, maar de natuur en de tijd hebben inmiddels onvermijdelijk hun werk ingezet. Het station zelf is overigens ook een bezoek meer dan waard, iets waarover ik in een eerdere blog S-Bahn & U-Bahn al foto's van heb geplaatst. Vanaf de Warschauer Platz kijk je uit op dit trappenhuis, dat in al zijn rauwe glorie prijkt, bedekt onder lagen kleurrijke graffiti die het verval een eigen, Berlijnse charme geven.

Monumentaal trappenhuis station Warschauer Straße gezien vanaf de Warschauer platz
Monumentaal trappenhuis station Warschauer Straße gezien vanaf de Warschauer platz.

Op de Warschauer Platz zelf zijn enkele interessante monumentale gebouwen te vinden die het bekijken waard zijn. Natuurlijk is er het station zelf, dat ook vanaf deze kant een imposante verschijning is, maar mijn blik werd vooral getrokken door een opvallend pand in neogotische stijl. Dit monumentale gebouw is prachtig bewaard gebleven en fungeert tegenwoordig als de thuisbasis van het PLUS Berlin Hotel & Hostel. Het is een mooi voorbeeld van hoe Berlijn oud en nieuw met elkaar weet te verweven, waarbij historische architectuur een tweede leven krijgt als levendige ontmoetingsplek voor reizigers van over de hele wereld. Het plein ademt een sfeer die voor mij de essentie van deze stad weergeeft: een constante dialoog tussen de geschiedenis van de stad en de moderne, alternatieve cultuur die zich hier in elk hoekje en gaatje lijkt te nestelen.

Monumentaal pand gebouwd in neogotische stijl nu in gebruik als het PLUS Berlin Hotel & Hostel
Monumentaal pand gebouwd in neogotische stijl nu in gebruik als het PLUS Berlin Hotel & Hostel.
Het station Warschauer Straße gezien vanaf Warschauer Plaz
Het station Warschauer Straße gezien vanaf Warschauer Plaz.

Het station Warschauer Straße is een fascinerend knooppunt waar de Berlijnse geschiedenis en het industriële karakter van de stad prachtig samenkomen. Het huidige U-Bahn station, het eindpunt van de lijnen U1 en U3, is technisch gezien een hooggelegen station dat boven de straat zweeft. Het werd geopend in 1902 als onderdeel van de allereerste metrolijn van Berlijn, de zogenaamde Stammstrecke. Het ontwerp van architect Paul Wittig valt op door de bakstenen gevel en de markante torentjes, die naadloos aansluiten bij de neogotische stijl van de nabijgelegen Oberbaumbrücke.

De geschiedenis van het station is onlosmakelijk verbonden met de deling van de stad. Na de bouw van de Berlijnse Muur in 1961 werd het station, dat net in de Oost-Berlijnse sector lag, afgesloten voor het treinverkeer vanuit het westen. Het station raakte in verval en de sporen werden zelfs deels verwijderd. Pas na de hereniging in 1995 werd het station in ere hersteld en opnieuw verbonden met de rest van het netwerk. Tegenwoordig is het een van de drukste overstappunten van de stad, waar de rauwe, ongepolijste sfeer van Friedrichshain voelbaar is.

Tussen het S-Bahn en U-Bahn station ligt een aanzienlijke afstand die overbrugd wordt door een lange voetgangersbrug. Voor een fotograaf is dit een ideale plek; vanaf hier heb je een weids uitzicht over de uitgestrekte sporenwissel en zie je de karakteristieke gele metrostellen het monumentale stationsgebouw binnenrijden tegen de achtergrond van de Berlijnse skyline. Het station is daarmee niet alleen een functionele plek, maar een levend monument dat de littekens en de wederopstanding van Berlijn laat zien.

Zicht vanaf station Warschauer Straße op de Oberbaumbrücke
Zicht vanaf station Warschauer Straße op de Oberbaumbrücke.
Mein Gott, hilf mir, diese tödliche Liebe zu überleben
Beroemd muurschilderij op de Berlijnse Muur, bekend als de 'Broederskus'. ("Mein Gott, hilf mir, diese tödliche Liebe te überleben")

Na een korte wandeling bereiken we de Mühlenstraße, waar de East Side Gallery zich als een kleurrijk lint langs de Spree uitstrekt. Dit langste overgebleven stuk van de Berlijnse Muur is tegenwoordig een symbool van vrijheid, maar de geschiedenis is hier nog tastbaar aanwezig. Het is indrukwekkend om te zien hoe kunstenaars uit de hele wereld deze betonnen barrière hebben getransformeerd tot een openluchtgalerie van formaat.

De eerste foto die ik móét maken, is natuurlijk van het wereldberoemde kunstwerk "Mein Gott, hilf mir, diese tödliche Liebe te überleben". Deze muurschildering van Dmitri Vrubel, die de broederkus tussen de Sovjetleider Leonid Brezjnev en de Oost-Duitse leider Erich Honecker uitbeeldt, blijft een van de meest krachtige en gefotografeerde beelden van de stad. Het is een surrealistisch gezicht om dit historische moment in zulke felle kleuren voor je te zien, terwijl de toeristen en het moderne stadsleven in de achtergrond gewoon doorgaan. Het beeld vat de complexiteit van de Koude Oorlog samen in één enkel, bijna ongemakkelijk intiem moment, en vormt de perfecte start van deze wandeling langs de geschiedenis.

De Muur met het zicht op East side Hotel
De Muur met het zicht op East side Hotel zoals het er waarschijlijk voor 1989 uitzag.

Vanaf de kade heb je een bijzonder perspectief op de muur. Aan de rivierzijde zie je de betonplaten met op de achtergrond het markante East Side Hotel, wat een mooi contrast vormt tussen het monument en de omliggende bebouwing. Het is een rustig punt om even stil te staan bij de impact van deze plek, terwijl de Spree traag voorbij stroomt.

Aan de straat kant kom ik langs een reeks werken die elk op hun eigen manier het verhaal van verandering vertellen. Ik heb vier van deze kunstwerken samengebracht in één beeld om de diversiteit van de gallery te vangen. Zo is er (links boven) "Alles offen" van Rosemarie Schinzler, dat prachtig samengaat met de hoopvolle boodschap van "Europas Frühling" door Catrin Resch (rechts boven)). Onder vallen de strakke compositie van Gerhard Lahrs "Berlin" (links))en het titelloze, maar daarom niet minder veelzeggende werk van Ulrike Zott op (rechts). Dit zijn slechts enkele van de bijzondere kunstwerken die dit historische stuk geschiedenis tot de East Side Gallery hebben gemaakt.

Kustwerken op de berlijnse muur bij East Side Gallery
Alles offen van Rosemarie Schinzler, Europas Frühling van Catrin Reschs, Berlin van Gerhard Lahr, Zonder titel van Ulrike Zott.

Voordat ik mijn weg definitief vervolg richting de brug, sta ik nog één keer stil bij een laatste beeld van de Muur. De foto toont de betonplaten in een schuin perspectief, waardoor de eindeloze herhaling van de segmenten pas echt goed zichtbaar wordt. Het dwingt je om na te denken over wat deze barrière decennialang betekende. Wat we hier vandaag de dag zien als een canvas voor artistieke expressie, was ooit een dodelijke grens die de stad bijna dertig jaar lang genadeloos in tweeën splitste.

De bouw van de Muur begon in de nacht van 12 op 13 augustus 1961. Wat begon als prikkeldraad, groeide uit tot een complex systeem van beton, mijnenvelden, wachttorens en de beruchte 'Dodestrook'. Dit specifieke stuk aan de Mühlenstraße is uniek omdat het de zogenaamde Hinterlandmauer was; de muur die het zicht op de grens vanuit Oost-Berlijn moest ontnemen. Pas na de val van de Muur op 9 november 1989 kreeg dit grijze beton kleur. In 1990 kwamen 118 kunstenaars uit 21 landen samen om hun visie op vrijheid en hoop op de muur te schilderen, waarmee ze het langste monument voor de hereniging ter wereld creëerden. Wanneer je hier alleen langsloopt met je camera, voel je de zwaarte van het verleden, maar ook de enorme veerkracht van een stad die weigerde verdeeld te blijven.

de Berlijse Muur, de scheiding tussen Oost en West
De Muur die Berlijn tot 9 november 1989 in Oost en West verdeelde.
de Oberbaumbrücke
de Oberbaumbrücke.

Nadat ik de laatste meters van de gallery achter me heb gelaten, doemt daar een van de meest karakteristieke symbolen van de stad op: de Oberbaumbrücke. Voor een fotograaf is dit echt een droomlocatie. Met zijn opvallende bakstenen torens en de dubbele dekken waar de gele U-Bahn-treinen overheen denderen, vormt de brug een indrukwekkend silhouet tegen de lucht.

Het is een plek vol contrasten. De gotische bouwstijl doet bijna middeleeuws aan, maar de graffiti op de pilaren en de passerende metro herinneren je er constant aan dat je in het hart van een moderne wereldstad staat. Terwijl ik wacht op het perfecte moment dat een gele trein de brug passeert, besef ik hoe symbolisch deze plek is. Ooit was dit een streng bewaakte grensovergang tussen Friedrichshain en Kreuzberg; nu wandelen mensen hier onbezorgd van de ene wijk naar de andere. Het uitzicht vanaf de brug over de Spree, met de 'Molecule Man' in de verte, geeft me weer een heel ander perspectief op de stad die ik deze reis in alle rust aan het ontdekken ben.

De gallerij onder de Oberbaumbrücke
De gallerij onder de Oberbaumbrücke.

Vanaf de Oberbaumbrücke heb je een onbelemmerd zicht op een ander icoon in de Spree: de Molecule Man. Dit dertig meter hoge aluminium beeld van de Amerikaanse kunstenaar Jonathan Borofsky is vanuit dit perspectief een dankbaar onderwerp voor de lens.

Drie menselijke figuren die naar elkaar toe leunen en in het midden versmelten, doorboord met duizenden gaten. Het is een fascinerend gezicht; de gaten in het metaal laten het licht op een bijzondere manier door, waardoor het kunstwerk ondanks zijn enorme omvang en gewicht bijna transparant en licht oogt. Voor mij symboliseert het de verbondenheid van de mensheid, maar ook de fragiele moleculen waaruit we allemaal zijn opgebouwd.

Het beeld markeert precies het punt waar drie wijken samenkomen: Friedrichshain, Kreuzberg en Treptow. Terwijl de zon over de rivier weerkaatst, geeft de Molecule Man een modern, industrieel accent aan het verder zo historische stadsgezicht. Het contrast tussen de oude bakstenen van de brug voor me en dit glimmende, futuristische kunstwerk in het water is precies wat Berlijn zo boeiend maakt om vast te leggen.

Oberbaumbrücke met op de achtergrond de Molecule Man
Oberbaumbrücke met op de achtergrond de Molecule Man.
Station Schlesisches Tor met een stukje van spoorbrug.
Station Schlesisches Tor.

Mijn wandeling eindigt bij station Schlesisches Tor, een van de oudste en meest sfeervolle stations van de Berlijnse U-Bahn. Het gebouw, met zijn karakteristieke bakstenen architectuur en verfijnde details, vormt een prachtig sluitstuk van dit deel van mijn route. De verhoogde ligging van het perron biedt nog een laatste blik op de levendige dynamiek van de wijk Kreuzberg, voordat ik de trap oploop om de stad vanaf het spoor verder te verkennen.

Het fotograferen van de overgang tussen de rauwe East Side Gallery en dit monumentale station gaf me een goed beeld van hoe Berlijn zijn geschiedenis koestert terwijl het leven eromheen razendsnel doorgaat. Vanaf hier laat ik het oosten van de stad even achter me. Ik stap op de U1 en U2 om in een korte rit met de bekende gele metrolijn koers te zetten naar een heel ander decor: de moderne architectuur en de herrezen grandeur van de Potsdamer Platz, waar ik mijn fotografische ontdekkingsreis zal hervatten.

Perron van station Schlesisches Tor in Berlijn
Op het perron van station Schlesisches Tor.
Scroll to Top