Zwarte Grondtak

Eurycantha calcarata

foto gemaakt in Artis Amsterdam 14-09-2026

De zwarte grondtak (Eurycantha calcarata), ook wel bekend als de reuzengrondtak of Nieuw-Guinese wandelende tak, heeft zijn oorsprong in het zuidwesten van de Stille Oceaan. De soort komt van nature voornamelijk voor op Nieuw-Guinea en een aantal omliggende eilanden, waaronder de Salomonseilanden. In tegenstelling tot veel andere wandelende takken die hoog in de kronen van bomen leven, bevindt de habitat van deze soort zich dicht bij de grond. Hij leeft in tropische regenwouden, waar hij overdag schuilt onder loszittende boomschors, in holle boomstammen, tussen omgevallen hout of in de bladerlaag op de bosbodem. Pas wanneer de schemering invalt, worden de dieren actief en klimmen ze in lage struiken en vegetatie om te eten van bladeren van onder meer pofi, varens en diverse tropische planten.

Het insect is door zijn imposante en robuuste verschijning erg gemakkelijk te herkennen. Volwassen vrouwtjes kunnen een lengte bereiken van ruim veertien tot vijftien centimeter en hebben een dik, zwaar achterlijf dat eindigt in een opvallende legboor (ovipositor) waarmee ze eieren in de bodem afzetten. Mannetjes blijven met circa elf tot twaalf centimeter iets kleiner en slanker, maar zijn uitgerust met uitzonderlijk dikke achterpoten. Op deze achterpoten bevindt zich aan de binnenzijde een grote, vlijmscherpe gebogen haak (spoor). Qua kleur varieert de soort van diepbruin en kastanjebruin tot glanzend diepzwart. Beide geslachten zijn volledig ongevleugeld en hebben een pantserachtig uitwendig skelet dat bedekt is met kleine stekels. Wanneer het dier wordt bedreigd, steekt het zijn achterlijf en achterpoten dreigend omhoog en kan het mannetje zijn krachtige haken met grote snelheid samenknijpen om belagers te verwonden.

Binnen de orde van wandelende takken (Phasmatodea) zijn er enkele verwante soorten die een vergelijkbare robuuste en donkere lichaamsbouw vertonen. De meest voor de hand liggende verwarring treedt op met Eurycantha insularis, een nauw verwante soort die eveneens uit de regio rond Nieuw-Guinea komt. E. insularis is echter over het algemeen iets lichter van kleur en mist de extreem zware spoorontwikkeling op de achterpoten van de mannelijke Eurycantha calcarata. Ook de Australische flappendak (Extatosoma tiaratum) wordt soms vergeleken vanwege het stekelige uiterlijk, maar deze soort heeft een heel andere, bladvormige camouflage, een lichter kleurenpalet en een meer boombewonende leefwijze.

Wat betreft de huidige status is de zwarte grondtak niet officieel geëvalueerd door de IUCN, waardoor er geen specifieke categorie op de internationale Rode Lijst aan de soort is toegewezen. In zijn oorspronkelijke leefgebied op Nieuw-Guinea en de omliggende eilanden geldt het insect als lokaal vrij algemeen. De grootste bedreiging voor de wilde populaties vormt de grootschalige ontbossing en aantasting van het tropisch regenwoud voor houtkap en landbouw. Omdat de zwarte grondtak echter uiterst makkelijk te houden en voort te planten is op een dieet van onder meer braam- en klimopbladeren, is het een van de meest geliefde soorten geworden in terrariumhobby's, educatieve collecties en dierentuinen wereldwijd.

Deze soort heb ik het laatst in Artis gezien en gefotografeerd op 14-09-2026.

Deze soort heb ik gezien in Artis