Zeilvindoktersvis

Zebrasoma velifer

foto gemaakt in Artis Amsterdam 14-09-2026

De zeilvindoktersvis (Zebrasoma velifer), ook wel de grote zeilvindoktersvis genoemd, is een opvallende zeevis uit de familie van de doktersvissen (Acanthuridae). De soort vindt zijn oorsprong in de uitgestrekte tropische en subtropische wateren van de Indo-Pacific. Het natuurlijke verspreidingsgebied loopt van de Rode Zee en de oostkust van Afrika tot ver in de Stille Oceaan, waaronder Hawaï, Japan en het Great Barrier Reef. De vis leefgebied bevindt zich voornamelijk rond beschutte koraalriffen, lagunes en steile buitenriffen op dieptes van twee tot circa vijfenveertig meter. Juveniele exemplaren zoeken vaak dekking in hele ondiepe, beschutte baaien en tussen koraalvertakkingen. Zeilvindoktersvisjes leven voornamelijk solitair of in kleine groepen en voeden zich hoofdzakelijk met op de bodem en het rif groeiende algen.

Uiterlijk is de zeilvindoktersvis erg gemakkelijk te herkennen aan zijn indrukwekkende silhouet en kleurpatroon. Het dier heeft een schijfvormig, sterk zijdelings afgeplat lichaam met een spitse snuit. Het meest karakteristieke kenmerk is de extreem grote rug- en anaalvin, die tot wel twee keer de hoogte van het eigenlijke lichaam kunnen uitklappen en doen denken aan de zeilen van een schip. Het lichaam vertoont een patroon van afwisselend brede, donkerbruine tot zwarte en lichte geelwitte verticale banden met fijne, gele stippen en strepen op de flanken. De staartvin is over het algemeen geel tot bruin gekleurd. Aan de basis van de staart bevindt zich, zoals bij alle doktersvissen, een scherp, inklapbaar mesje (de 'scalpel') dat dient voor verdediging tegen roofdieren en soortgenoten.

Binnen het geslacht Zebrasoma treedt de meeste verwarring op met de sterk vergelijkbare Grote Oceaan-zeilvindoktersvis (Zebrasoma desjardinii), die voornamelijk in de Indische Oceaan en de Rode Zee voorkomt. Zebrasoma desjardinii werd voorheen beschouwd als dezelfde soort, maar onderscheidt zich door een afwijkend patroon op latere leeftijd: hij heeft meer stippen op de buik en kop, minder verticale banden en een donkerdere, intenser getekende staartvin. Vergeleken met de gele doktersvis (Zebrasoma flavescens) is de zeilvindoktersvis aanzienlijk groter — hij kan een lengte van wel veertig centimeter bereiken — en mist hij de egale, felgele kleurstelling.

Wat betreft de huidige status valt de zeilvindoktersvis op de wereldwijde Rode Lijst van de IUCN onder de categorie 'Niet Bedreigd' (Least Concern). De wilde populaties zijn omvangrijk, wijdverpreid en over het algemeen stabiel. Hoewel de soort in sommige regio's wordt gevangen voor de internationale aquariumhandel en lokaal te lijden heeft onder koraalverbleking en habitatverlies door klimaatverandering, wordt het voortbestaan van de soort momenteel niet direct bedreigd.

Deze soort heb ik het laatst in Artis gezien en gefotografeerd op 14-09-2026.

Deze soort heb ik gezien in Artis