Vieroogvis

Anableps anableps

foto gemaakt in Burgers Zoo Arnhem 20-01-2026

De Vieroogvis, wetenschappelijk bekend als Anableps anableps, is een fascinerende zoet- en brakwatervis die behoort tot de familie van de vieroogvissen (Anablepidae). Deze soort heeft een uniek herkomstgebied dat zich uitstrekt langs de noordkust van Zuid-Amerika, van Venezuela en de Guyana’s tot aan de monding van de Amazone in Brazilië, inclusief het eiland Trinidad. Ze bewonen voornamelijk ondiepe kustwateren, zoals estuaria, mangroven en modderige riviermonden waar het getij invloed heeft. De Vieroogvis is een sociale vis die vaak in groepen aan het wateroppervlak zwemt, jagend op insecten, kleine vissen en ongewervelden, maar ze eten ook algen en organisch materiaal.

Wat de herkenbaarheid betreft, is de Vieroogvis een van de meest bizarre verschijningen in de vissenwereld. De vis bereikt een lengte van ongeveer 30 centimeter en heeft een langgerekt, bijna cilindrisch lichaam met een afgeplatte kop. Het meest opvallende kenmerk zijn natuurlijk de ogen, waaraan de vis zijn naam dankt. Hoewel de vis feitelijk slechts twee ogen heeft, zijn deze door een horizontale band van pigmentloos weefsel in tweeën gedeeld. Hierdoor heeft elk oog twee pupillen en twee hoornvliezen: een bovenste deel om boven water te kijken en een onderste deel om onder water te kijken. Dit stelt de vis in staat om gelijktijdig naar voedsel boven het oppervlak te zoeken en uit te kijken voor roofdieren onder water. Een ander uniek biologisch kenmerk is hun voortplanting; het zijn levendbarende vissen waarbij de mannetjes een aangepaste aarsvin hebben die fungeert als bevruchtingsorgaan. Dit orgaan is ofwel naar links of naar rechts gebogen, wat betekent dat ze alleen kunnen paren met een vrouwtje waarvan de geslachtsopening naar de tegenovergestelde zijde is gericht.

Als we kijken naar vergelijkbare soorten, dan valt de Vieroogvis binnen een klein geslacht met slechts drie nauw verwante soorten. De meest directe verwant is de Midden-Amerikaanse vieroogvis (Anableps dowei), die aan de Pacifische kust van Midden-Amerika voorkomt. Een andere soort is de Kleinschubbige vieroogvis (Anableps microlepis). Het belangrijkste verschil tussen deze soorten is vaak geografisch van aard, maar er zijn ook subtiele uiterlijke kenmerken zoals het aantal schubben langs de zijlijn en de exacte vorm van de vinnen. In de aquariumhandel en dierentuinen is Anableps anableps echter de meest bekende en meest geziene vertegenwoordiger van de familie.

De huidige status van de Vieroogvis is volgens de IUCN 'Niet Bedreigd' (Least Concern). Hoewel de populaties in hun uitgestrekte leefgebied momenteel stabiel lijken, zijn ze wel gevoelig voor de achteruitgang van hun specifieke habitat. De vernietiging van mangroven voor kustontwikkeling en de vervuiling van riviermonden door landbouw en industrie kunnen op lokale schaal een negatieve invloed hebben op de populatie. Omdat de vis zo afhankelijk is van het wateroppervlak en de kustlijn, is het behoud van gezonde kustecosystemen essentieel voor hun voortbestaan op de lange termijn.

Deze soort heb ik het laatst in Burgers Zoo gezien en gefotografeerd op 20-01-2026.

Deze soort is ook bekend onder de naam(en) Koetai

Deze soort heb ik gezien in Burgers Zoo