Quetzalcichlide

Vieja melanura

foto gemaakt in Burgers Zoo Arnhem 20-01-2026

De Quetzalcichlide, wetenschappelijk bekend als Vieja melanura, is een van de meest kleurrijke en indrukwekkende cichliden uit Midden-Amerika. De herkomst van deze vis ligt voornamelijk in het stroomgebied van de Usumacinta-rivier, wat delen van Mexico, Guatemala en Belize beslaat. Hij wordt vaak aangetroffen in zowel heldere meren, zoals het bekende Meer van Petén Itzá, als in langzaam stromende rivieren en lagunes. De vis geeft de voorkeur aan gebieden met veel schuilplaatsen tussen rotsen en gezonken hout. Het is een omnivore soort die in het wild vooral leeft van plantaardig materiaal, algen en kleine ongewervelden die hij op de bodem vindt. In de loop der jaren is er veel discussie geweest over de naamgeving, waarbij de soort voorheen vaak werd aangeduid als Vieja synspila, maar tegenwoordig worden deze meestal als dezelfde soort beschouwd onder de naam melanura.

De herkenbaarheid van de Quetzalcichlide is te danken aan zijn spectaculaire kleurenpalet, waaraan hij ook zijn naam ontleent, verwijzend naar de eveneens prachtig gekleurde Quetzalvogel. Volwassen exemplaren hebben een opvallende rode tot oranje kleur op de kop en de borst, die geleidelijk overgaat in een groenachtige, gouden of blauwe kleur op de rest van het lichaam. Het is een forsgebouwde vis met een hoog en krachtig lichaam dat een lengte van ongeveer 35 centimeter kan bereiken. Een kenmerkend detail is de brede, donkere horizontale band of vlek die op de achterste helft van het lichaam begint en doorloopt tot op de staartwortel. Bij oudere mannetjes ontwikkelt zich vaak een duidelijke vetbult op de kop, wat hen een nog imposanter uiterlijk geeft. De vinnen zijn vaak versierd met kleine, glinsterende stipjes die oplichten in het water.

Wat betreft vergelijkbare soorten wordt de Quetzalcichlide vaak vergeleken met andere leden van het geslacht Vieja. De Tweekleurige cichlide (Vieja bifasciata) vertoont veel gelijkenissen, maar het verschil zit hem vooral in de zwarte tekening; waar de Quetzalcichlide één brede band heeft richting de staart, heeft de tweekleurige cichlide vaak twee duidelijkere horizontale lijnen langs de flanken. Een andere verwante soort is de Zilvercichlide (Vieja argentea), maar deze is, zoals de naam al zegt, overwegend zilver van kleur en mist de felle rode tinten op de kop. Ondanks deze verschillen hebben de meeste soorten in dit geslacht een vergelijkbare robuuste lichaamsvorm en een temperamentvol, territoriaal karakter.

De huidige status van de Quetzalcichlide is over het algemeen stabiel. De soort wordt door de IUCN momenteel geclassificeerd als 'Niet Bedreigd' (Least Concern). Hoewel de populaties in hun natuurlijke leefomgeving groot genoeg zijn om niet direct in gevaar te komen, hebben ze lokaal wel te maken met de gevolgen van watervervuiling en de vernietiging van hun habitat door menselijke activiteiten in de regio. Vanwege zijn spectaculaire uiterlijk is de vis ook zeer geliefd in de aquariumwereld, waardoor er wereldwijd veel nakweek beschikbaar is. Dit helpt de druk op wilde populaties te beperken, al blijft het behoud van de schone, zoetwatersystemen in Midden-Amerika essentieel voor het langdurige voortbestaan van deze kleurrijke bewoner.

Deze soort heb ik het laatst in Burgers Zoo gezien en gefotografeerd op 20-01-2026.

Deze soort heb ik gezien in Burgers Zoo