Pincetvis

Chelmon rostratus

foto gemaakt in Burgers Zoo Arnhem 20-01-2026

De pincetvis (Chelmon rostratus), in het Engels vaak de 'Copperband Butterflyfish' genoemd, is een van de meest elegante verschijningen uit de familie van de koraalvlinders (Chaetodontidae). De herkomst van deze vis ligt in de tropische wateren van de Indo-West Pacific, variërend van de Andamanse Zee en de kusten van Zuidoost-Azië tot aan de noordelijke helft van Australië en de Ryukyu-eilanden nabij Japan. De soort heeft een voorkeur voor kustriffen en estuaria die rijk zijn aan koraal, maar hij wordt ook vaak aangetroffen in troebeler water of langs rotsachtige kusten. Ze leven meestal solitair of in paren op diepten tussen de 1 en 25 meter. De vis staat bekend om zijn nuttige rol op het rif, omdat hij met zijn gespecialiseerde snuit jacht maakt op glasanemonen en kleine borstelwormen.

De herkenbaarheid van de pincetvis is uitstekend dankzij zijn unieke silhouet en kleurpatroon. Het lichaam is schijfvormig en zijdelings sterk afgeplat, met een zilverwitte basiskleur. Het dier is getooid met vier verticale koperoranje banden die met zwart zijn omrand. De eerste band loopt direct door het oog, wat dient als camouflage. Het meest opvallende kenmerk is de extreem lange, pincetachtige snuit, die eindigt in een zeer kleine bek. Op de achterzijde van de rugvin bevindt zich een prominente zwarte oogvlek (ocellus) met een blauwe rand. Deze 'valse ogen' zijn een slimme overlevingsstrategie: ze verwarren roofvissen over de locatie van de kwetsbare kop, waardoor de pincetvis vaak de kans krijgt om in de tegenovergestelde richting te ontsnappen. De vis bereikt een maximale lengte van ongeveer 20 centimeter.

Wat betreft vergelijkbare soorten wordt de pincetvis vaak verward met de langsnuitpincetvis (Chelmon marginalis). Het belangrijkste verschil is echter te vinden in het patroon: de C. marginalis mist de middelste oranje banden en de opvallende oogvlek op de rugvin die de gewone pincetvis juist zo typeert. Ook vertoont hij enige gelijkenis met de vissen uit het geslacht Forcipiger, maar deze zijn meestal felgeel en missen de koperkleurige banden en de specifieke ocellus. De combinatie van de witte basis, de oranje strepen en de karakteristieke snuit maakt de Chelmon rostratus in de meeste gevallen onmiskenbaar.

De huidige status van de pincetvis wordt door de IUCN geclassificeerd als 'Niet bedreigd' (Least Concern). De soort is wijdverspreid en de populaties worden over het algemeen als stabiel beschouwd. In de aquariumhandel is de vis zeer populair vanwege zijn schoonheid en zijn vermogen om plaagdieren zoals glasanemonen te bestrijden. Echter, in gevangenschap is het een veeleisende vis die moeilijk aan het eten te krijgen is, wat de druk op wilde populaties door onervaren houders soms verhoogt. Voor het voortbestaan in de natuur blijft de bescherming van kustgebieden en gezonde koraalriffen de meest kritieke factor.

Deze soort heb ik het laatst in Burgers Zoo gezien en gefotografeerd op 20-01-2026.

Deze soort heb ik gezien in Artis | Burgers Zoo