Madagaskar kuifibis

Lophotibis cristata

foto gemaakt in Burgers Zoo Arnhem 20-01-2026

De madagaskarkuifibis (Lophotibis cristata), in de volksmond vaak simpelweg kuifibis genoemd, is een van de meest markante vogels van het Afrikaanse eiland. De herkomst van deze soort is volledig beperkt tot Madagaskar; de vogel is daar endemisch. Hij bewoont vrijwel alle overgebleven bostypen van het eiland, van de vochtige regenwouden in het oosten tot de droge loofbossen in het westen en zuiden. Het is een vogel die zich voornamelijk op de bosbodem ophoudt, waar hij met zijn lange snavel in de strooisellaag zoekt naar insecten, spinnen, kikkers en kleine reptielen. Ondanks zijn voorkeur voor de grond, nestelt de kuifibis hoog in de bomen, waar hij grote platformnesten bouwt van takken.

De herkenbaarheid van de madagaskarkuifibis is te danken aan zijn spectaculaire en bijna koninklijke uiterlijk. De vogel heeft een lengte van ongeveer 50 tot 60 centimeter. Het verenkleed is overwegend kastanjebruin, maar de vleugels zijn deels wit, wat vooral in de vlucht een prachtig contrast oplevert. Het meest opvallende kenmerk is de enorme kuif op de achterzijde van de kop, die bestaat uit lange, losse veren in de kleuren wit, zwart en kastanjebruin. De kop zelf is versierd met een opvallende, naakte rode huid rondom de ogen, wat scherp afsteekt tegen de rest van het verenkleed. De snavel is lang, naar beneden gebogen en heeft een bleke, geelachtige kleur. De poten zijn relatief kort voor een ibis en hebben een dofrode tint.

Wat betreft vergelijkbare soorten is de madagaskarkuifibis vrij uniek in zijn leefgebied. Hij wordt soms verward met de heilige ibis (Threskiornis aethiopicus), die ook op Madagaskar voorkomt. Het belangrijkste verschil is echter direct zichtbaar: de heilige ibis is vrijwel volledig wit met een zwarte kop en nek en mist de kenmerkende kuif en de rode gezichtshuid. Ook de glansibis (Plegadis falcinellus) komt op het eiland voor, maar deze is een stuk kleiner, donkerder van kleur en leeft voornamelijk in moerasgebieden in plaats van dichte bossen. De specifieke combinatie van de witte vleugels en de meerkleurige kuif maakt de Lophotibis cristata onmiskenbaar.

De huidige status van de madagaskarkuifibis wordt door de IUCN geclassificeerd als 'Gevoelig' (Near Threatened). Hoewel de vogel nog over een groot deel van het eiland verspreid is, nemen de populatie-aantallen gestaag af. De grootste bedreigingen zijn de grootschalige ontbossing op Madagaskar voor landbouw en houtkap, waardoor zijn leefgebied steeds verder versnippert. Daarnaast wordt er op de vogel gejaagd voor voedsel (bushmeat), wat vooral in de buurt van menselijke nederzettingen een grote impact heeft op de lokale populaties. Beschermingsprogramma's gericht op het behoud van de resterende bossen zijn cruciaal om te voorkomen dat deze unieke ibis in de toekomst de status 'Bedreigd' krijgt.

Deze soort heb ik het laatst in Burgers Zoo gezien en gefotografeerd op 20-01-2026.

Deze soort heb ik gezien in Burgers Zoo