Maagdslaapgrondel

Valenciennea puellaris

foto gemaakt in Artis Amsterdam 30-01-2018

De maagdslaapgrondel (Valenciennea puellaris), ook wel de oranjevlekgrondel genoemd, is een onmisbare bewoner voor het gezond houden van het bodemleven op het rif. De herkomst van deze soort beslaat de tropische wateren van de Indo-Pacifische regio, van de Rode Zee en de kust van Oost-Afrika tot aan de Samoa-eilanden en noordwaarts naar Japan. Ze leven uitsluitend in gebieden met zandige bodems nabij koraalriffen, meestal op diepten tussen de 2 en 30 meter. Deze grondel staat bekend om zijn onvermoeibare graafgedrag; hij neemt voortdurend happen zand in zijn bek, zeeft het eetbare materiaal (zoals kleine kreeftachtigen en wormen) eruit en laat het schone zand via zijn kieuwen weer naar buiten vallen. Ze leven bijna altijd in paren en bewonen samen een zelfgegraven hol onder een steen of koraalstuk.

De herkenbaarheid van de maagdslaapgrondel is zeer specifiek dankzij het subtiele maar kleurrijke stippenpatroon. Het lichaam is slank en cilindervormig met een witte tot lichtbeige basiskleur. Op de flanken bevinden zich opvallende oranje stippen en korte horizontale strepen, die in rijen van de kop naar de staart lopen. De kop is versierd met een reeks schitterende, lichtblauwe streepjes en vlekjes net onder de ogen. Net als andere slaapgrondels heeft deze soort twee rugvinnen, waarvan de eerste vaak rechtop wordt gezet tijdens interacties met soortgenoten. De vis bereikt een maximale lengte van ongeveer 15 tot 20 centimeter. Zijn ogen staan hoog op de kop, wat hem een uitstekend gezichtsveld geeft om roofdieren tijdig op te merken terwijl hij op de bodem foerageert.

Wat betreft vergelijkbare soorten wordt de maagdslaapgrondel vaak vergeleken met de zesvlekgrondel (Valenciennea sexguttata). Het belangrijkste verschil is echter de kleur van de vlekken op het lichaam; de zesvlekgrondel heeft geen oranje tekening op de flanken, maar is vrijwel volledig wit met slechts zes helderblauwe vlekken op de kaken. Ook de laddergrondel (Valenciennea muralis) vertoont gelijkenissen, maar deze heeft meer doorlopende horizontale rode of bruine lijnen in plaats van de karakteristieke losse oranje stippen van de V. puellaris. Door de unieke combinatie van de blauwe koptekening en de oranje stippenrijen is de maagdslaapgrondel in de meeste gevallen eenvoudig te onderscheiden.

De huidige status van de maagdslaapgrondel wordt door de IUCN geclassificeerd als 'Niet bedreigd' (Least Concern). De soort is wijdverspreid en komt in stabiele aantallen voor in zijn natuurlijke habitat. In de aquariumhandel is de vis zeer populair omdat hij effectief de bodem schoonhoudt en algenvorming op het zand tegengaat. Hoewel de vangst voor de handel aanzienlijk is, vormt dit momenteel geen bedreiging voor de wilde populaties. De grootste zorg voor deze soort is de vervuiling van kustwateren en de vernietiging van zandige habitats rondom riffen, aangezien de vis volledig afhankelijk is van schoon, fijn zand om te kunnen overleven en zich te voeden.

Deze soort heb ik het laatst in Artis gezien en gefotografeerd op 30-01-2018.

Deze soort heb ik gezien in Artis