Halfmaanvlindervis

Chaetodon lunula

foto gemaakt in Burgers Zoo Arnhem 20-01-2026

De halfmaanvlindervis (Chaetodon lunula), ook wel de wasbeer-koraalvlinder genoemd, is een van de meest herkenbare en geliefde soorten binnen de grote familie van de koraalvlinders. De herkomst van deze vis beslaat vrijwel de gehele tropische Indo-Pacifische regio, van de kusten van Oost-Afrika en de Rode Zee tot aan Hawaï en de Line-eilanden. In tegenstelling tot veel van zijn directe verwanten, die strikt overdag actief zijn, is de halfmaanvlindervis grotendeels nachtactief. Overdag wordt hij vaak rustend in kleine groepen of paren aangetroffen onder koraaloverhangen of in grotten. De vis bewoont een breed scala aan habitats, waaronder lagunes en buitenriffen, meestal op diepten tot 30 meter. Zijn dieet is opportunistisch en gevarieerd; hij voedt zich met koraalpoliepen, maar ook met kleine ongewervelden zoals borstelwormen en naaktslakken.

De herkenbaarheid van de halfmaanvlindervis is te danken aan zijn unieke en contrastrijke koptekening, die sterk doet denken aan het masker van een wasbeer. Het lichaam heeft een diepgele basiskleur, die naar de rugzijde toe overgaat in een warm oranjebruin. Het meest opvallende kenmerk is de brede, zwarte verticale band die over de ogen loopt, gevolgd door een opvallende, schuin omhoog lopende witte band. Daarachter bevindt zich een tweede, sikkelvormige zwarte vlek die vanaf de rugvin naar beneden loopt, waaraan de vis zijn Nederlandse naam 'halfmaan' ontleent. Op de flanken zijn vaak fijne, roodbruine diagonale strepen zichtbaar. De vis heeft een schijfachtig, zijdelings afgeplat lichaam en bereikt een maximale lengte van ongeveer 20 centimeter. Net als veel koraalvlinders heeft hij een kleine, spitse snuit die ideaal is om voedsel uit kleine spleten in het koraal te peuteren.

Wat betreft vergelijkbare soorten vertoont de halfmaanvlindervis de meeste gelijkenis met de Philippijnse vlindervis (Chaetodon adiergastos). Het belangrijkste verschil is echter de zwarte oogband; bij de C. lunula is deze breed en ononderbroken, terwijl de C. adiergastos een meer vlekkerige, ronde zwarte vlek rond de ogen heeft zonder de prominente witte band erachter. Ook de rode vlindervis (Chaetodon fasciatus) uit de Rode Zee lijkt op hem, maar deze mist de specifieke zwarte "halfmaan" achter de kop. De combinatie van het witte masker en de zwarte sikkelvormige vlek maakt de identificatie van de echte halfmaanvlindervis doorgaans eenvoudig.

De huidige status van de halfmaanvlindervis wordt door de IUCN geclassificeerd als 'Niet bedreigd' (Least Concern). De soort is zeer wijdverspreid en komt in grote aantallen voor in vrijwel zijn gehele verspreidingsgebied. Hoewel de vis soms wordt gevangen voor de aquariumhandel, heeft dit geen significante invloed op de wereldwijde populaties. Omdat de halfmaanvlindervis een minder gespecialiseerd dieet heeft dan veel andere koraalvlinders, is hij ook iets beter bestand tegen de degradatie van koraalriffen. Zolang de tropische riffen in stand blijven, wordt de toekomst van deze karakteristieke soort als veilig beschouwd.

Deze soort heb ik het laatst in Burgers Zoo gezien en gefotografeerd op 20-01-2026.

Deze soort heb ik gezien in Burgers Zoo