Griekse schildpad

Testudo hermanni

foto gemaakt in Artis Amsterdam 14-09-2026

De Griekse schildpad (Testudo hermanni) is een van de bekendste en populairste landschildpadden van Europa. De soort vindt zijn oorsprong in het Middellandse Zeegebied, waar het verspreidingsgebied zich uitstrekt over Zuid-Europa, waaronder Spanje, Zuid-Frankrijk, Italië, de Balkan, Griekenland en diverse eilanden in de Egeïsche en Ionische Zee. In deze zonovergoten regio's leeft de schildpad voornamelijk in droge, open landschappen zoals mediterrane maquis, garrigue, graslanden, lichte eikenbossen en olijfgaarden. De dieren hebben een voorkeur voor gebieden met voldoende lage vegetatie om te schuilen tegen de felle zon en te voeden met een strikt vegetarisch dieet van wilde kruiden, grassen en bloemen. Ze zijn voornamelijk overdag actief en graven zich tijdens de heetste zomeruren of de koude winterperiode in onder struiken of in de bodem om te rusten.

Het herkennen van de Griekse schildpad gebeurt aan de hand van een compact, matig bolvormig rugschild (carapax) dat bij volwassen dieren een lengte van gemiddeld vijftien tot vijfentwintig centimeter bereikt. De basiskleur van het schild is geel tot olijfgroen, bedekt met een opvallend patroon van diepzwarte vlekken en banden die naarmate het dier ouder wordt iets kunnen vervagen. Een van de meest karakteristieke en unieke kenmerken van deze soort is de aanwezigheid van een eeltachtig, nagelachtig uitsteeksel aan de punt van de staart (de zogenaamde staartstekel). Daarnaast is het rugschild aan de achterzijde, boven de staart, vrijwel altijd verdeeld in twee afzonderlijke schilden (de supracaudale schilden), wat een belangrijk determinatiekenmerk vormt.

Binnen het geslacht Testudo vertoont de Griekse schildpad sterke gelijkenissen met de Moorse landschildpad (Testudo graeca) en de klokschildpad (Testudo marginata). De Moorse landschildpad kan eenvoudig worden onderscheiden door het ontbreken van de staartstekel en de aanwezigheid van twee duidelijke sporen (hoornachtige bulten) op de dijen aan weerszijden van de staart, kenmerken die bij de Griekse schildpad ontbreken. Bovendien heeft de Moorse landschildpad meestal een ongedeeld supracaldaal schild boven de staart. De klokschildpad onderscheidt zich op latere leeftijd door een aanzienlijk groter formaat en de sterk uitwaaierende, zaagachtige rand aan de achterzijde van het rugschild.

Wat betreft de huidige status is de Griekse schildpad op de wereldwijde Rode Lijst van de IUCN geclassificeerd als 'Natuurbeschermingsafhankelijk' tot 'Kwetsbaar' (Vulnerable). Hoewel de soort in sommige gebieden nog lokaal algemeen voorkomt, staan de wilde populaties al decennialang onder grote druk. De voornaamste bedreigingen vormen de grootschalige aantasting en versnippering van hun natuurlijke leefgebied door verstedelijking, toerisme, intensieve landbouw en bosbranden. In het verleden zijn daarnaast grote aantallen dieren uit het wild gevangen voor de internationale huisdierenhandel. Om de soort te beschermen valt de Griekse schildpad onder de strengste Europese natuurwetgeving en CITES (Bijlage A), waardoor de handel in wilde exemplaren streng verboden is en alleen gecertificeerde nakweekdieren mogen worden overgedragen.

Deze soort heb ik het laatst in Artis gezien en gefotografeerd op 14-09-2026.

Deze soort is ook bekend onder de naam(en) Griekse landschildpad

Deze soort heb ik gezien in Artis