Gouden horsmakreel

Gnathanodon speciosus

foto gemaakt in Burgers Zoo Arnhem 20-01-2026

De gouden horsmakreel (Gnathanodon speciosus), ook wel de gouden makreel genoemd, is een unieke en visueel indrukwekkende bewoner van de tropische oceanen. De herkomst van deze soort beslaat de uitgestrekte wateren van de Indische en Grote Oceaan, van de Rode Zee en Oost-Afrika tot aan de kusten van Midden-Amerika. In tegenstelling tot veel andere horsmakrelen uit de familie Carangidae, die vaak in open water leven, wordt de gouden horsmakreel meestal aangetroffen in de buurt van koraalriffen, lagunes en diepere zandvlaktes. Ze bevinden zich doorgaans op diepten tussen de 1 en 80 meter. Jonge exemplaren vertonen vaak een fascinerend "pilootgedrag", waarbij ze dicht bij grotere zeedieren zoals haaien of zeebaarzen zwemmen om bescherming te vinden.

De herkenbaarheid van de gouden horsmakreel is vooral bij jongere en halfwas dieren uitzonderlijk groot. Het lichaam is diep, zijdelings afgeplat en heeft een schitterende goudgele basiskleur. Deze kleur wordt onderbroken door 7 tot 11 verticale zwarte banden die over de flanken lopen, afgewisseld met kortere strepen. Naarmate de vis volwassen wordt, verandert dit patroon: de heldergele kleur vervaagt naar een meer zilverachtig grijs of goudbruin, en de zwarte banden maken plaats voor onregelmatige zwarte vlekjes. Een uniek kenmerk is de bek; deze is volledig tandeloos bij volwassen dieren en kan als een soort koker worden uitgestulpt om prooien uit het zand te zuigen. De vis kan uitgroeien tot een aanzienlijke lengte van ongeveer 120 centimeter.

Wat betreft vergelijkbare soorten wordt de gouden horsmakreel soms verward met de pilootvis (Naucrates ductor). Het belangrijkste verschil zit in de lichaamsbouw en de snuit; de pilootvis is veel slanker en ronder gebouwd en mist de karakteristieke, beweeglijke lippen van de gouden horsmakreel. Ook vertoont hij gelijkenissen met de gewone horsmakreel, maar die laatste is meestal uniform zilverkleurig en bezit wel tanden. De combinatie van de goudgele gloed bij jongere dieren en het vermogen om de bek ver uit te stulpen, maakt de Gnathanodon speciosus uniek binnen zijn familie.

De huidige status van de gouden horsmakreel wordt door de IUCN geclassificeerd als 'Niet bedreigd' (Least Concern). De soort is wijdverspreid en de populaties over het gehele verspreidingsgebied worden als stabiel beschouwd. De vis heeft een aanzienlijke economische waarde voor de commerciële visserij en is tevens een populaire sportvis. In de aquariumwereld zijn de kleurrijke jongen zeer gewild, al groeien ze snel uit tot formaten die alleen geschikt zijn voor zeer grote publieke aquaria. Dankzij hun brede verspreiding en het feit dat ze niet uitsluitend van koraalpoliepen afhankelijk zijn, is de soort vooralsnog goed bestand tegen milieuveranderingen.

Deze soort heb ik het laatst in Burgers Zoo gezien en gefotografeerd op 20-01-2026.

Deze soort heb ik gezien in Burgers Zoo