Gewone poetslipvis

Labroides dimidiatus

foto gemaakt in Burgers Zoo Arnhem 20-01-2026

De gewone poetslipvis (Labroides dimidiatus) is een van de meest essentiële bewoners van het koraalrif. De herkomst van deze soort beslaat de gehele tropische Indo-Pacifische regio, van de Rode Zee en Oost-Afrika tot aan Frans-Polynesië en de Line-eilanden. Deze vis staat bekend om zijn unieke ecologische rol; hij vestigt zogeheten "poetsstations" op het rif, vaak bij prominente koraalformaties. Hier wachten grotere vissen, variërend van kleine juffersvissen tot enorme manta’s en haaien, geduldig op hun beurt om te worden ontdaan van parasieten, dode huid en slijm. De poetslipvis is vrijwel altijd te vinden in de buurt van deze vaste locaties, meestal op diepten tussen de 1 en 40 meter.

De herkenbaarheid van de gewone poetslipvis is groot dankzij zijn slanke, sigaarvormige lichaam en zijn karakteristieke zwemwijze. De vis heeft een opvallend kleurpatroon: de voorzijde is vaak lichtblauw tot witachtig, wat naar achteren toe overgaat in een steeds intenser blauw. Het meest prominente kenmerk is de brede, zwarte horizontale band die bij de snuit begint, door het oog loopt en naar de staart toe steeds breder wordt. Deze band fungeert als een soort "bedrijfskleding" waardoor andere vissen hem direct herkennen als een nuttige helper en niet als prooi. Om de aandacht van klanten te trekken, voert de poetslipvis een golvende, dansende zwembeweging uit. Hij bereikt een bescheiden lengte van ongeveer 10 tot 14 centimeter.

Wat betreft vergelijkbare soorten is de gelijkenis met de valse poetsvis (Aspidontus tractus) het meest opmerkelijk. Dit is een vorm van agressieve mimicry: de valse poetsvis bootst de kleuren en de dans van de echte poetslipvis bijna perfect na. Het belangrijkste verschil is echter de stand van de bek; bij de echte poetslipvis zit de mond aan de punt van de snuit, terwijl de valse variant een onderstandige bek heeft met scherpe tanden. Waar de echte lipvis parasieten eet, neemt de valse poetsvis een snelle hap uit de gezonde vinnen of huid van de nietsvermoedende klant. Ook andere soorten uit het geslacht Labroides, zoals de vierkleurige poetslipvis, lijken op hem maar hebben vaak andere kleuraccenten zoals oranje of geel op de kop.

De huidige status van de gewone poetslipvis wordt door de IUCN geclassificeerd als 'Niet bedreigd' (Least Concern). De soort is wijdverspreid en de populaties zijn over het algemeen stabiel. Omdat deze vissen zo'n cruciale rol spelen in de gezondheid van andere vispopulaties, heeft hun aanwezigheid een directe invloed op de biodiversiteit van een rif. Ze worden veelvuldig gevangen voor de aquariumhandel, maar dit is controversieel omdat het verwijderen van deze vissen uit de natuur schadelijk kan zijn voor de lokale visgemeenschappen. Bovendien zijn ze in gevangenschap lastig houdbaar omdat ze daar vaak onvoldoende natuurlijk voedsel kunnen vinden.

Deze soort heb ik het laatst in Burgers Zoo gezien en gefotografeerd op 20-01-2026.

Deze soort heb ik gezien in Burgers Zoo