geelstaart-zeilvindoktersvis

Zebrasoma xanthurum

foto gemaakt in Artis Amsterdam 14-09-2026

De geelstaart-zeilvindoktersvis (Zebrasoma xanthurum), in de aquariustak ook wel bekend als de paarse doktersvis, vindt zijn oorsprong in de tropische wateren van de noordwestelijke Indische Oceaan. Het natuurlijke verspreidingsgebied is relatief beperkt ten opzichte van andere doktersvissen en concentreert zich voornamelijk in de Rode Zee, de Perzische Golf, de Golf van Aden en de kusten van Oman. De vis leeft rondom koraalriffen, steile rotswanden en beschutte lagunes op dieptes variërend van twee tot zo'n twintig meter. De dieren worden zowel solitair als in kleine groepen aangetroffen en zijn voornamelijk dagactief. Ze struinen voortdurend het rif af op zoek naar algen, wat het hoofdbestanddeel van hun dieet vormt.

Uiterlijk is de geelstaart-zeilvindoktersvis een van de meest kleurrijke en kenmerkende verschijningen binnen zijn familie. Het dier heeft een schijfvormig, sterk zijdelings gecomprimeerd lichaam met een opvallend spitse snuit. De grondkleur van het lichaam is diep koningsblauw tot intens paars, doorkruist met een fijn netwerk van donkerdere stipjes en streepjes op de kop en flanken. Het meest sprekende contrast vormt de staartvin, die helder felgeel van kleur is. Ook de punten van de borstvinnen vertonen vaak een subtiele gele rand. Zoals alle doktersvissen heeft de soort aan weerszijden van de staartbasis een scherpe, inklapbare stekel (de 'scalpel') die wordt gebruikt voor verdediging tegen predatoren.

Binnen het geslacht Zebrasoma is de soort door zijn unieke kleurencombinatie vrijwel onmiskenbaar. Een verwante soort zoals de gele doktersvis (Zebrasoma flavescens) heeft eveneens een geel element, maar is volledig egaal felgeel gekleurd over het hele lichaam. De zeilvindoktersvis (Zebrasoma velifer) en de grote oceaan-zeilvindoktersvis (Zebrasoma desjardinii) hebben aanzienlijk grotere, zeilvormige vinnen met een opvallend verticaal streeppatroon en missen de dieppaarse kleur met de contrasterende gele staart.

Wat betreft de huidige status valt de geelstaart-zeilvindoktersvis op de wereldwijde Rode Lijst van de IUCN onder de categorie 'Niet Bedreigd' (Least Concern). Hoewel het geografische verspreidingsgebied in vergelijking met andere rifvissen beperkt is, zijn de populaties binnen de Rode Zee en de Perzische Golf over het algemeen stabiel en talrijk. De voornaamste bedreigingen vormen de geleidelijke aantasting van koraalriffen door klimaatverandering en zeewatertemperatuurstijging. Vanwege zijn felle kleuren en sterke constitutie is de soort erg geliefd in de zeewateraquariumhobby, maar de vangst hiervoor wordt binnen grenzen gehouden om de wilde stand gezond te houden.

Deze soort heb ik het laatst in Artis gezien en gefotografeerd op 14-09-2026.

Deze soort heb ik gezien in Artis