Epaulethaai

Hemiscyllium ocellatum

foto gemaakt in Burgers Zoo Arnhem 20-01-2026

De epaulethaai (Hemiscyllium ocellatum) is een fascinerende kleine haaiensoort die behoort tot de familie van de langstaartvlakhaaien. De herkomst van dit dier ligt in de ondiepe, tropische wateren van de westelijke Grote Oceaan, met name rond de kusten van Noord-Australië en Nieuw-Guinea. Het is een typische bewoner van koraalriffen en getijdenpoelen. Wat deze soort werkelijk uniek maakt, is zijn overlevingsstrategie; de epaulethaai heeft zich aangepast aan omgevingen met extreem weinig zuurstof. Tijdens laagwater kan hij overleven in poelen die vrijwel afgesloten zijn van de oceaan. Hij heeft zelfs het opmerkelijke vermogen ontwikkeld om over droog land te "lopen" door zijn gespierde borst- en buikvinnen als poten te gebruiken, om zo van de ene naar de andere waterpoel te navigeren.

De herkenbaarheid van de epaulethaai is zeer groot dankzij zijn specifieke tekening en lichaamsbouw. Het lichaam is lang en slank, met een staart die meer dan de helft van de totale lengte beslaat. De basiskleur is meestal beige of lichtbruin, bedekt met talloze kleine, donkere vlekjes. Het meest opvallende kenmerk is de grote, diepzwarte oogvlek met een witte rand die zich net boven de borstvinnen bevindt. Deze vlek lijkt op een epaulet (een schouderversiering op een uniform), waaraan de haai zijn naam dankt. Deze 'valse ogen' dienen waarschijnlijk om roofdieren af te schrikken of te verwarren. De haai blijft relatief klein en bereikt doorgaans een maximale lengte van ongeveer 70 tot 90 centimeter. De snuit is stomp en de mond bevindt zich aan de onderzijde, ideaal voor het opzuigen van wormen, krabben en kleine vissen van de bodem.

Wat betreft vergelijkbare soorten wordt de epaulethaai vaak vergeleken met de gekapte epaulethaai (Hemiscyllium strahani). Het belangrijkste verschil is echter de tekening op de kop: de gekapte variant heeft een veel donkerdere, bijna zwarte 'kap' over de kop en nek, terwijl de gewone epaulethaai daar enkel de kenmerkende lichte vlekken heeft. Ook vertoont hij gelijkenissen met de bamboekhaai, maar deze mist de specifieke grote schoudervlek en heeft vaak een meer gestreept patroon in plaats van de verspreide stippen. Het loopgedrag en de prominente epaulet-vlek maken de Hemiscyllium ocellatum echter vrijwel uniek in zijn soort.

De huidige status van de epaulethaai wordt door de IUCN geclassificeerd als 'Niet bedreigd' (Least Concern). In de wateren rond Australië zijn de populaties zeer stabiel en geniet de soort bescherming binnen diverse marinereservaten, zoals het Groot Barrièrerif. Hoewel de haai soms gevangen wordt voor de aquariumhandel omdat hij relatief klein blijft en goed gedijt in gevangenschap, vormt dit geen bedreiging voor de wilde bestanden. De grootste indirecte dreiging is de aantasting van koraalriffen door klimaatverandering, maar door zijn enorme fysiologische veerkracht en het vermogen om in extreme omstandigheden te overleven, wordt de epaulethaai momenteel als een zeer veilige soort beschouwd.

Deze soort heb ik het laatst in Burgers Zoo gezien en gefotografeerd op 20-01-2026.

Deze soort heb ik gezien in Burgers Zoo