Baers witoogeend

Aythya baeri

foto gemaakt in Artis Amsterdam 14-09-2026

De Baers witoogeend (Aythya baeri) is een zeldzame duikeend die oorspronkelijk afkomstig is uit Oost-Azië. Het traditionele broedgebied van deze soort bevindt zich voornamelijk in het stroomgebied van de Amur en de Ussuri in het noordoosten van China en het zuidoosten van Rusland. Tijdens de trekperiode verplaatst de eiland- en continentale populatie zich naar het zuiden om te overwinteren in de draslanden van Midden- en Zuid-China, Bangladesh, Myanmar, Thailand en India. De soort geeft een sterke voorkeur aan relatief diepe, zoete wateren met een rijke onderwatervegetatie en dichte rietkraag, zoals meren, rivierdelta's en moerasgebieden waar voldoende schuilgelegenheid en voedsel te vinden is.

Het herkrken van de Baers witoogeend vraagt bij veldobservaties om een scherp oog, maar het volwassen mannetje kent een karakteristiek kleurenpalet. Hij heeft een opvallend donkere, glanzend zwartgroene kop en hals, die bij een specifieke lichtinval een metaalachtige gloed vertoont. De borst is diep kastanjebruin en staat in scherp contrast met de helderwitte flanken en de witte onderbuik. Het meest sprekende detail is het felwitte oog (de iris), dat kenmerkend is voor meerdere soorten binnen het geslacht Aythya. De snavel is leigrijs met een donkere punt. Het vrouwtje is aanzienlijk onopvallender getekend met een doffe, donkerbruine kop, borst en rug, maar behoudt vaak een lichte oogkleur en een subtiel wit contrast op de onderbuik en ondervleugels.

In de natuur kan de Baers witoogeend gemakkelijk verward worden met enkele sterk vergelijkbare verwanten binnen de duikeenden. De meest voor de hand liggende verwarring treedt op met de witoogeend (Aythya nyroca). De gewone witoogeend is echter egaler warm kastanjebruin over het gehele lichaam, terwijl de Baers witoogeend een duidelijk donkerdere, bijna zwarte kop en nek heeft die sterk afsteken tegen de bruine borst. Een andere soort die gelijkenissen vertoont is de kuifeend (Aythya fuligula), maar deze mist de kastanjebruine borsttinten en heeft geelkleurige ogen in plaats van de opvallend witte iris. Ook hybriden tussen verschillende Aythya-soorten kunnen de determinatie in het veld soms erg lastig maken.

De huidige status van de Baers witoogeend is uiterst kritiek. Op de globale Rode Lijst van de IUCN staat de soort geclassificeerd als 'Ernstig Bedreigd' (Critically Endangered). In de afgelopen decennia heeft er een dramatische achteruitgang plaatsgevonden in de omvang van de wilde populatie, die momenteel op slechts enkele honderden volwassen individuen wordt geschat. De voornaamste oorzaken voor deze neergang zijn het grootschalige verlies en de aantasting van geschikte draslanden door landbouwontwikkeling, verstedelijking en wateromleidingen in China. Daarnaast spelen illegale jacht, eierroof en verstoring in de broedgebieden een grote rol. Internasionale natuurbeschermingsorganisaties zetten zich nu in voor het herstel van draslanden en strengere handhaving om deze soort voor uitsterven te behoeden.

Deze soort heb ik het laatst in Artis gezien en gefotografeerd op 14-09-2026.

Deze soort heb ik gezien in Artis