McCords slangenhalsschildpad

Chelodina mccordi

foto gemaakt in Artis Amsterdam 14-09-2026

De McCords slangenhalsschildpad (Chelodina mccordi) is een zeldzame zoetwaterschildpad die oorspronkelijk een uiterst klein verspreidingsgebied kent. De soort is endemisch voor het eiland Roti (of Rote), een klein eiland in het zuidwesten van Indonesië. Binnen dit beperkte leefgebied komt de schilpad hoofdzakelijk voor in laaggelegen zoetwatermoerassen, ondiepe meren, rijstvelden en langzaam stromende wateren in het centrale deel van het eiland. Gedurende het droge seizoen, wanneer veel van deze wateren opdrogen, graaft de soort zich vaak in in de modder van de opgedroogde bodem om de droogte te overbruggen.

Het meest herkenbare kenmerk van deze schildpad is, zoals de naam al doet vermoeden, de buitengewoon lange en dunne nek. Deze nek is bedekt met kleine, wratachtige bultjes en kan niet rechtstreeks in het schild worden teruggetrokken. In plaats daarvan vouwt de schildpad zijn nek zijwaarts onder de rand van het rugschild (de zogenaamde halswenders of Pleurodira). Het rugschild (carapax) is ovaal, vrij plat en heeft een olijfbruine tot donkergrijze kleur. De huid van de kop en poten is grijsachtig, terwijl de onderzijde van het schild (plastron) een bleke, lichtgele tot crèmekleurige tint heeft. De lange nek gebruikt de vis- en amfibieëneter om vanuit een hinderlaag prooien razendsnel te bespringen.

Binnen het geslacht Chelodina zijn er diverse sterk vergelijkbare soorten, zoals de Nieuw-Guinese slangenhalsschildpad (Chelodina novaeguineae) en de Australische slangenhalsschildpad (Chelodina longicollis). McCords slangenhalsschildpad werd lang beschouwd als een ondersoort van Chelodina novaeguineae, maar verschilt daarvan door subtiele details in de vorm van het rugschild, de structuur van de schilden aan de buikzijde en een iets kortere snuit. Vergeleken met Chelodina longicollis mist Chelodina mccordi bovendien de opvallende brede, zwarte naadlijnen tussen de buikschilden.

De huidige status van McCords slangenhalsschildpad in het wild is kritiek. Op de Rode Lijst van de IUCN is de soort geclassificeerd als 'Ernstig Bedreigd' (Critically Endangered), en in de praktijk wordt de schildpad in de vrije natuur als vrijwel uitgestorven beschouwd. De dramatische achteruitgang is voornamelijk veroorzaakt door overmatige illegale vangst voor de internationale handel in exotische huisdieren en het verlies van leefgebied door landbouwontwikkeling. Momenteel spelen behoudsprogramma's en gecontroleerde kweek in dierentuinen en opvangcentra een cruciale rol om de soort voor definitief uitsterven te behoeden en eventuele herintroductie in de toekomst mogelijk te maken.

Deze soort heb ik het laatst in Artis gezien en gefotografeerd op 14-09-2026.

Deze soort heb ik gezien in Artis